یک پژوهشگر برجسته حوزه محیط زیست با طرح دیدگاهی جدید، اعلام کرد که تمرکز صرف بر اگزوز خودروها، کیفیت بنزین و معاینه فنی در برنامههای مدیریت آلودگی هوا، رویکردی اشتباه است. این ادعا در شرایطی مطرح میشود که کلانشهرهای ایران بهویژه تهران، در فصول سرد سال با چالشهای جدی آلودگی هوا دست و پنجه نرم میکنند.
<
>
روند آلودگی هوا صعودی نیست؛ بازنگری در درک عمومی از بحران
یوسف حجت، رئیس دانشگاه تربیت مدرس و نایب رئیس انجمن هوای پاک، در کنفرانس بینالمللی مدیریت آلودگی هوا که با حضور شینا انصاری (رئیس سازمان حفاظت محیط زیست) و سحر تاجبخش (رئیس سازمان هواشناسی) برگزار شد، تاکید کرد که بر خلاف تصور عمومی، روند بلندمدت آلودگی هوای تهران افزایشی نبوده است. وی معتقد است که افزایش روزهای آلوده و آلاینده شاخص ذرات معلق ۲.۵ میکرون، بیشتر به دلیل سختگیرانهتر شدن معیارهای اندازهگیری و افزایش حساسیت عمومی است تا وخامت واقعی وضعیت. به عنوان مثال، تعطیلی مدارس در گذشته بر اساس معیارهای بسیار متفاوتی صورت میگرفته و امروزه با شاخصهای حساستر، شاهد تصمیمگیری برای تعطیلی هستیم.
تغییرات چشمگیر در الگوی آلایندههای هوای تهران و ذرات معلق
بررسیهای اخیر نشان میدهد که ترکیب آلایندههای اصلی در هوای تهران دستخوش تحولات اساسی شده است. در حالی که در اوایل دهه ۸۰، مونوکسید کربن بیش از ۵۰ درصد روزهای سال را ناسالم میکرد، از سال ۹۰ به بعد، این گاز هرگز آلاینده غالب نبوده و در سال ۱۴۰۳ نیز در تمام فصول زیر حد مجاز قرار داشته است. دیاکسید گوگرد نیز روندی مشابه را طی کرده و در سال ۱۴۰۳ در شرایط پاک ثبت شده است.
کاهش چشمگیر: مونوکسید کربن (CO) و دیاکسید گوگرد (SO2)
ثبات نسبی: اکسیدهای نیتروژن (NOx) در سال ۱۴۰۳ در شرایط قابل قبول بودهاند.
چالش اصلی کنونی: ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون (PM2.5) که آلاینده شاخص فصل زمستان است، و ذرات معلق کوچکتر از ۱۰ میکرون (PM10) که در برخی روزهای تابستان ۱۴۰۳ به دلیل افزایش ریزگردها بالا بوده است.
این تغییر الگو نشان میدهد که باید رویکردهای متفاوتی برای مقابله با آلایندههای فعلی اتخاذ شود.
فراتر از اگزوز و بنزین: منابع ناشناختهتر آلودگی هوا چیست؟
دکتر حجت به صراحت اعلام کرد که توجه بیش از حد به اگزوز خودروها، کیفیت بنزین و موضوع معاینه فنی، یک "آدرس غلط" در مدیریت آلودگی هوا است. وی با اشاره به تحقیقات انجامشده، تاکید کرد که منابع انتشار ذرات معلق بسیار متنوعتر از آن چیزی است که معمولاً به آن پرداخته میشود. بر اساس یافتههای او:
سایش ترمز و لنت: انتشار ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون ناشی از سایش لنت و ترمز، ۱۰۰ برابر بیشتر از انتشار احتراقی (ناشی از سوختن بنزین در موتور) است.
سایش چرخ: ذرات معلق حاصل از سایش چرخها نیز ۳۰ برابر ذرات منتشرشده از اگزوز است.
عوامل طبیعی: بخش قابل توجهی از ذرات معلق در هوا منشا طبیعی دارند. دکتر حجت آلودگی هوا را نوعی بلای طبیعی دانست که نمیتوان آن را به طور کامل از بین برد، اما میتوان در شرایط وارونگی هوا و در زمان اوج آلودگی، منابع انسانی انتشار آن را به نحو موثرتری مدیریت کرد.
این دیدگاه، لزوم بازنگری در سیاستگذاریهای کلان محیط زیست و ترافیک شهری را برجسته میسازد.
رویکردهای نوین در مدیریت آلودگی هوا: از نظارت تا نوآوری
ادعای رئیس دانشگاه تربیت مدرس، اهمیت گسترش نگاه جامع به پدیده آلودگی هوا را بیش از پیش آشکار میکند. برای مدیریت موثرتر این چالش زیستمحیطی، لازم است سیاستگذاران به ابعاد پنهانتر و کمتر مورد توجه قرار گرفته نیز بپردازند.
برخی از حوزههایی که نیازمند توجه ویژه هستند عبارتند از:
سرمایهگذاری در تحقیقات: انجام مطالعات گستردهتر روی منابع غیر احتراقی آلودگی هوا و ارزیابی دقیق سهم هر یک.
استانداردهای جدید برای قطعات خودرو: وضع استانداردهای سختگیرانهتر برای تولید لنت، لاستیک و سایر قطعات خودرو به منظور کاهش سایش و تولید ذرات معلق.
مدیریت شهری و زیرساختها: توجه به کیفیت آسفالت معابر، شستشوی منظم خیابانها و توسعه فضای سبز به عنوان راهکارهایی برای کنترل ذرات معلق.
ملاحظات اقلیمی: در نظر گرفتن تاثیرات تغییرات اقلیمی بر افزایش پدیده ریزگردها و برنامهریزی برای مقابله با آنها.
به این ترتیب، با اتخاذ رویکردهای تحلیلی و علمیتر و گریز از تمرکز تکبعدی، میتوان امید داشت که گامهای موثرتری در راستای کاهش آلودگی هوا و بهبود کیفیت زندگی در کلانشهرها برداشته شود.
مطالب مرتبط
- حمله تروریستی با چاقو در پاریس؛ مهاجم سابقهدار توسط پلیس از پای درآمد
- دادستان رباط کریم شایعه انفجار را تکذیب کرد و از برخورد قاطع با منتشرکنندگان اخبار کذب خبر داد
- آزادی ۱۳۰ دانشآموز و کارمند ربودهشده در نیجریه امید تازهای برای امنیت مدارس ایجاد کرد
- پلیس راهور به ابهامات محتوای جعلی کد QR گواهینامه رانندگی واکنش قاطع نشان داد
آرزو سمیعی، یکی از روزنامهنگاران پرشور و متعهد مجله خبری است که با نگاهی دقیق و تیزبین، به پوشش مسائل اجتماعی و فرهنگی میپردازد. او با تخصص در حوزههایی مانند حقوق زنان، محیط زیست و آموزش، همواره در تلاش برای آگاهیبخشی و ایجاد تغییرات مثبت در جامعه است.