ایران از نظر سرمایه انسانی، علاقه عمومی به ورزش و ظرفیتهای تخصصی، یکی از مستعدترین کشورهای منطقه برای توسعه ورزش است. با این حال، فاصله میان تقاضای روزافزون جامعه برای ورزش و ظرفیت موجود زیرساختهای ورزشی، همچنان یکی از چالشهای اصلی این حوزه محسوب میشود. آنچه امروز میتواند به توسعه سریعتر و مؤثرتر ورزش کشور کمک کند، شکلگیری یک پیمان ملی ورزش یا تفاهمنامهای مشترک میان نهادهای کلیدی کشور است.
حلقه گمشده توسعه ورزش ایران
واقعیت آن است که مشکل اصلی توسعه ورزش در ایران، کمبود علاقه مردم یا فقدان توان تخصصی نیست؛ بلکه نبود یک سازوکار منسجم برای همکاری میان مالک زمین، متولی ورزش، تأمینکننده منابع مالی و بهرهبردار حرفهای است. این حلقه گمشده موجب شده بسیاری از ظرفیتهای ارزشمند کشور بهصورت پراکنده و با اثربخشی محدود مورد استفاده قرار گیرند. امروز بسیاری از جوانان، نوجوانان و خانوادهها به ورزش علاقهمند هستند، اما محدودیت دسترسی به فضاهای ورزشی و افزایش هزینهها، ورزش کردن را برای بخشی از جامعه دشوار کرده است.
ظرفیتهای موجود؛ از شهرداریها تا بخش خصوصی
شهرداریها در بسیاری از شهرها، بهویژه کلانشهرها، مالک بخش قابل توجهی از اراضی شهری هستند؛ ظرفیتی ارزشمند که میتواند نقش مهمی در توسعه فضاهای ورزشی و افزایش دسترسی عمومی به ورزش ایفا کند. وزارت ورزش و فدراسیونها نیز دانش فنی، تجربه اجرایی و ساختار تخصصی ارزشمندی در اختیار دارند و نقش مهمی در سیاستگذاری، آموزش، نظارت و هدایت ورزش کشور ایفا میکنند.
بانکها میتوانند فراتر از نقش تأمینکننده منابع مالی، به یکی از شرکای توسعه ورزش کشور تبدیل شوند. سرمایهگذاری در زیرساختهای ورزشی، علاوه بر آثار اقتصادی، به بهبود شاخصهای سلامت اجتماعی و کاهش هزینههای بلندمدت جامعه نیز کمک میکند. همچنین بخش خصوصی در سالهای اخیر نشان داده است که توانایی طراحی، اجرا، مدیریت و بهرهبرداری از مجموعههای ورزشی را دارد و توسعه سریع و گسترده زیرساختهای ورزشی بدون حضور فعال این بخش امکانپذیر نخواهد بود.
پیمان ملی ورزش؛ مدلی برای همافزایی
آنچه امروز میتواند به توسعه سریعتر و مؤثرتر ورزش کشور کمک کند، شکلگیری یک پیمان ملی ورزش یا تفاهمنامهای مشترک میان نهادهای کلیدی است. در چنین مدلی:
- شهرداریها زمین و بستر اولیه را فراهم میکنند.
- بخش خصوصی مسئولیت سرمایهگذاری، ساخت، مدیریت و بهرهبرداری را بر عهده میگیرد.
- وزارت ورزش و فدراسیونها هدایت تخصصی، استانداردسازی و نظارت را انجام میدهند.
- بانکها تأمین مالی و تسهیل اجرای پروژهها را بر عهده میگیرند.
این همکاری میتواند زمینهساز شکلگیری صدها مجموعه ورزشی جدید در سراسر کشور باشد؛ مجموعههایی که ضمن افزایش دسترسی مردم به ورزش، به رونق اقتصادی و اجتماعی نیز کمک خواهند کرد.
اشتغالزایی و کاهش هزینه ورزش
توسعه زیرساختهای ورزشی، علاوه بر آثار اجتماعی و سلامتمحور، میتواند نقش مهمی در ایجاد اشتغال برای مربیان، مدیران ورزشی، نیروهای اجرایی و کسبوکارهای مرتبط ایفا کند. هر مجموعه ورزشی جدید، علاوه بر ایجاد فرصت برای ورزشکاران، میتواند زمینه اشتغال مستقیم و غیرمستقیم مربیان، مدیران ورزشی، نیروهای خدماتی، فروشندگان تجهیزات ورزشی و دهها کسبوکار وابسته را فراهم کند. از سوی دیگر، افزایش تعداد فضاهای ورزشی و گسترش دسترسی عمومی، میتواند به متعادلتر شدن هزینهها و در دسترستر شدن ورزش برای جوانان و خانوادهها کمک کند.
جمعبندی
توسعه ورزش در ایران، بیش از آنکه به منابع جدید نیاز داشته باشد، به همافزایی ظرفیتهای موجود نیازمند است. اگر ظرفیتهای شهرداریها، وزارت ورزش، فدراسیونها، بانکها و بخش خصوصی در قالب یک پیمان ملی ورزش در کنار یکدیگر قرار گیرند، میتوان طی سالهای آینده شاهد جهشی جدی در توسعه زیرساختهای ورزشی، افزایش مشارکت عمومی، ایجاد فرصتهای شغلی جدید و ارتقای سلامت جامعه بود. امروز زمان آن رسیده است که توسعه ورزش از یک دغدغه سازمانی، به یک مأموریت ملی تبدیل شود؛ مأموریتی که تحقق آن، نیازمند همکاری و همدلی همه ارکان مؤثر کشور است. ورزش تنها یک فعالیت تفریحی نیست، ورزش سرمایهگذاری برای سلامت، نشاط و آینده ایران است.
آرزو سمیعی، یکی از روزنامهنگاران پرشور و متعهد مجله خبری است که با نگاهی دقیق و تیزبین، به پوشش مسائل اجتماعی و فرهنگی میپردازد. او با تخصص در حوزههایی مانند حقوق زنان، محیط زیست و آموزش، همواره در تلاش برای آگاهیبخشی و ایجاد تغییرات مثبت در جامعه است.